Psihoterapija adolescenata

Psihoterapija poremećaja ishrane

Poremećaji ishrane, anoreksija, bulimija i Binge Eating Disorder (prejedanje) su psihosomatski poremećaji koji se najčešće javljaju kod adolescentkinja i mladih odraslih žena.

U zapadnim zemljama ovi poremećaji se javljaju kod 1% do 2% adolescentkinja, najčešće između petnaeste i devetnaeste godine života. Ako bi se uzeli u obzir i subklinički, blagi oblici taj broj bi bio znatno veći.

Opšte je prihvaćeno mišljenje da se ove bolesti javljaju vrlo retko ili ih uopšte nema u nerazvijenim zemljama, a znatno su ređe u zemljama u tranziciji, iz čega može da se izvede zaključak da su ovo bolesti industrijski razvijenog, bogatog, potrošačkog, zapadnog društva.

Poremećaji ishrane su bio-psiho-socijalno uslovljene bolesti. Za njihovu pojavu i održavanje potrebna je integracija genetskih, individualnih psiholoških, porodičnih i socijalnih faktora. Od njihove proporcionalnosti, različite u svakom slučaju zavisiće težina, tok, odgovor na terapiju i krajnji ishod bolesti.

Anoreksija se najčešće javlja između trinaeste i petnaeste godine. Počinje kao držanje dijete, tako često u ovom periodu života mladih devojaka, da bi ubrzo prerasla u progresivno smanjivanje hrane i drastično gladovanje, uz intenzivni strah od dobijanja na težini i posledično slabljenje koje ide do teške kaheksije, a u najtežim slučajevima i smrti.

Uporedo sa gubitkom težine razvija se depresija i različiti oblici fobija i anksioznosti, a kod izvesnih ličnosti i teža psihička patologija. Stručnjaci smatraju da je za pojavu bolesti odgovoran pubertet sa telesnim promenama koje izaziva, kao i zahtevima koje postavlja pred mladu devojku.

Postoji restriktivni oblik anoreksije kad se mršavost postiže i održava samo gladovanjem i purgativni oblik, kada se uz gladovanje koriste različiti oblici „čišćenja“: samoizazvano povraćanje, zloupotreba purgativa i diuretika, iscrpljujuća fizička aktivnost.

Bulimija, znatno češći poremećaj ishrane od anoreksije, skriveniji, opasniji i mučniji za samu devojku, se odlikuje bulimičnim krizama u toku kojih, za relativno kratko vreme, ona unese znatne količine visoko kalorične, lako svarljive hrane.

Bitna karakteristika napada je osećaj gubitka kontrole. Napad je praćen samopotcenjivanjem, depresivnim raspoloženjem i strahom da će dobiti na težini a da bi to sprečile devojke pribegavaju samoizazivanju povraćanja, zloupotrebi laksativa i diuretika, rigoroznom gladovanju između napada i ređe, preteranoj fizičkoj aktivnosti.

Propratna psihopatologija je izraženija i teža. Česta je zloupotreba alkohola, “lakih“ droga i različitih lekova, samopovređivanje i pokušaji suicida.

Binge eating disorder (prejedanje) je poremećaj sličan bulimiji u odnosu na način i količinu uzimanja hrane, kao i osećaj gubitka kontrole, ali prejedanja nisu redovno praćena samoizazvanim povraćanjem, ni drugim metodama čišćenja.

Lečenje zavisi od težine i faze bolesti. Pored nutritivne primenjuju se skoro svi oblici psihoterapije.